ΟΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΜΟΥ ΑΠΟ ΑΡΝΑΙΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

ΟΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΜΟΥ ΑΠΟ ΑΡΝΑΙΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μια ηθογραφία μέσα από αληθινά, ευχάριστα και δυσάρεστα γεγονότα, όπως τα έζησα τις 10ετιες 1960-1970, στην Αρναία και Θεσσαλονίκη.

Τα ανάρτησα, κατά καιρούς, σαν αυτοτελή επεισόδια, στο fb και παρακινήθηκα από φίλους, να τα συγκεντρώσω σ’ ένα βιβλίο! Προτίμησα σε e-book ! Αυτό το ebook θα είναι δυναμικό! Δηλαδή, αν θυμηθώ ή μου υποδειχθούν κι άλλα γεγονότα θα το συμπληρώνω.

Μεταφέρουν τον αναγΟνώστη σ’ ένα άλλο αξιακό σύστημα, στο οποίο η φτώχεια έκανε δύσκολη την επιβίωση μας, αλλά και μας θωράκισε με ισχυρά όπλα για την μετέπειτα ζωή μας.Το περιεχόμενο αυτού του θέματος είναι το σύνολο των αναρτήσεων που κατά καιρούς έχουν αναρτηθεί στο fb!

Είναι βγαλμένο απ’ τη ζωή, τη ζωή μου, τη ζωή σας!

Επιστρέφω μέχρι και 65 χρόνια πίσω όταν οι εποχές και όλα τα πράγματα ήταν πολύ πιο απλοϊκά !

Θα γνωρίσουμε κάποια από τα έθιμά μας, τα δύσκολα χρόνια της τρυφερής ηλικίας μας , όπως τα έζησα εγώ!

Τα κουβαλούσα μέσα μου χρόνια και κάποια στιγμή διαπίστωσα πως δεν χωρούσαν μέσα μου και θέλησα να τα μοιραστώ, χωρίς πολλά λόγια αλλά με πολύ αγάπη !

Οι αναμνήσεις είναι  ζωή μας!

ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΡΝΑΙΑΣ

«Το 1928 o Μακαριστός Μητροπολίτης Ιερισσού Αγ. Όρους και Αρδαμερίου κ. Σωκράτης Σταυρίδης, λόγω της αγάπης του για την μουσική, είχε την ιδέα δημιουργίας Φιλαρμονικής.

Πρώτος δάσκαλος ο Κερκυραίος μουσικός κ. Ιωάννης Βρανίκας ο οποίος διορίζεται παράλληλα και γραμματέας στο Δήμο και διδάσκει μέχρι το 1970.Μετά την αποχώρηση του Ιωάννη Βρανίκα επικράτησε αναρχία στη φιλαρμονική αλλά με την φιλότιμη προσπάθεια του κ. Στέφανου Σκιαθίτη βρέθηκε χώρος μελέτης και πρόβας στην οικία του.» Το ανωτέρω είναι απόσπασμα κειμένου από: «ΕΡΓΟΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ».

Να διορθώσω όμως ότι ο χώρος μελέτης ήταν ακόμα στο οίκημα της Φιλαρμονικής,  απέναντι από το σπίτι μου.

Η Φιλαρμονική του Δήμου Αρναίας πριν εγκατασταθεί απέναντι από το σπίτι μου περί τα τέλη της 10ετίας του 50, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μου έδωσε  ο Κώστας Τσαμούρης, είχε εγκατασταθεί στα κτίρια:

  • Τολ Εκκλησίας Αγ. Στεφάνου
  • Οικία Νίκου Ζωγράφου (έναντι εκκλησίας)
  • Οικία Μανίκα (Τσακνακάδικα)
  • Τσαμουράδικα (οικία Αθανασίου Ξιούφη-Κουρουτζή)

Εγώ απλά θα γράψω μερικά δικά μου βιώματα με την φιλαρμονική! Έτσι:

Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και Εθνικές εορτές καθαρίζαμε και αλείφαμε τα χάλκινα πνευστά όργανα με Brasso. το οποίο όταν στέγνωνε το τρίβαμε με ψιλά ροκανίδια και το όργανο λαμποκοπούσε σαν καινούριο!

Παίρναμε τη στολή στο σπίτι και μας τη σιδέρωνε η μάνα μας σ’ όλες τις εκδηλώσεις: Εωθινό, παρελάσεις, περιφορά Μ. Παρασκευής

Στην αρχή ξεκίνησα με Τύμπανο , μετά με Τζένις (όργανο για ακομπανιάρισμα!) και μετά, για λίγο, με Φλικόρνο και κατέληξα στην Κορνέτα που στην αρχή ήταν όργανο με κλειδιά και αργότερα, όταν  προμηθευτήκαμε καινούριες, με έμβολα (πιστόνια!)!

Η  κορνέτα μου άρεσε από τότε που άκουγα τον Χρήστο Παπαγεωργίου (τ’ Ανέστη) να βγαίνει συχνά στο μπαλκόνι και να παίζει, συνήθως, τη μελωδία «ΜΑΡΙΩ / LA PALOMA».

Είχα, τότε, γερά πνευμόνια και μπορούσα να παίξω άνετα μέχρι και Bb άνω πενταγράμμου! [Τέτοιες νότες είχε το φανταστικό πένθιμο εμβατήριο «ΣΟΠΕΝ» – “LIBERALLI” & ” Op.35-Frédéric Chopin”].

Θυμάμαι, έτσι λέγαν οι φίλοι μου, ότι στις περιφορές της Μ/ Παρασκευής, όταν παίζαμε το «Chopin», αρχίζοντας το από τους φούρνους των αδερφών Σκοτίδα, λίγα μέτρα απ’ την πλατεία, ο οξύς ήχος, τα μεσάνυχτα, ακουγόταν σ’ όλο το χωριό!

Η πλοκή του έργου, από τον  Γ. Βρανίκα, για το τι εννοούσε ο Σοπέν, σε κάθε μουσική φράση του εμβατηρίου (…άφιξη του Χάρου, πάλη με τον προς εν τόπω χλοερώ, νίκη του Χάρου, μεταφορά του νεκρού στον άλλο κόσμο) μου έχει μείνει ανεξίτηλα γραμμένη στο μυαλό μου!(Οι πολύ υψηλές νότες στην παρτιτούρα, ήταν στην «πάλη του Χάρου με τον «υποψήφιο…». )

Κάποτε, τότε έπαιζα Τζένις, μας είχαν καλέσει στον Πολύγυρο για κάποια εκδήλωση και πήγαμε, στην καρότσα,  με «James» με μουσαμά για κουκούλα!

Κατά την επιστροφή από το Χολομώντα στην Αρναία, νύχτα, πέσαμε σε πολύ πυκνή ομίχλη και ο οδηγός δεν έβλεπε ούτε στο 1μ απόσταση. Τότε, για αποφυγή ατυχήματος, κατέβηκαν 2 άτομα και «οδηγούσαν» για μεγάλη απόσταση το “James”. Αν κάποιος απ’ τους παλιούς της Φιλαρμονικής, θυμάται λεπτομέρειες , παρακαλώ ας σχολιάσει!

Όταν το 1970 ανέλαβα εγώ , για περίπου 8 μήνες , δεν υπήρχαν παρτιτούρες , τις είχε πάρει μαζί του ο αρχιμουσικός Γ. Βρανίκας που διορίστηκε στη Χρυσούπολη!

Έτσι μαζί, κυρίως, με τον Λαζαρίδη Χαράλαμπο, πολύ καλό στο Ευφώνιο  (μεγάλο βαρύτονο!), προσπαθούσαμε να κάνουμε πρόβα, χωρίς παρτιτούρα, τα εξής κομμάτια:

Την «Προσευχή», τον Εθνικό ύμνο, τη «Σημαία», το trio από το Νο6 πένθιμο εμβατήριο, «Μακεδονία ξακουστή»…

Προσπάθησα να γράφω στον μαυροπίνακα τις νότες του κάθε κομματιού,  φυσικά μη τηρώντας τη σημειογραφία στο κάθε μέτρο τόσο σε μελωδία όσο και ρυθμό, με τις σωστές αξίες ντών, καθώς ναι μεν ξέραμε να διαβάζουμε πεντάγραμμο αλλά δεν ξέραμε να γράφουμε σωστά!

Θυμάμαι πως μετά την παρέλαση 28 Οκτωβρίου 1970 , τα καταφέραμε και πως κατά την αποχώρηση μας απ’ την παρέλαση, είχαμε μάθει,  το τότε σουξέ : ‘’ΝΑ ‘ΤΑΝΕ ΤΟ 21’’ , που το παίξαμε ,μεν σωστά αλλά είχαμε και κάποιες ….αρνητικές κριτικές – ότι δηλαδή δεν έπρεπε να το παίξουμε….!!!!

Επίσης, μου έτυχε……:

Την 10ετία 60 , πολλοί έφηβοι, ειδικά από το κοντινότερο προς την Αρναία χωριό, το Παλαιοχώρι, μετανάστευαν κυρίως στη Γερμανία και στις στοές του Βελγίου!

Στις στοές, συχνά, συμβαίναν θανατηφόρα ατυχήματα! 

Οι συγγενείς ήθελαν την περιφορά του νεκρού τους με συνοδεία Φιλαρμονικής! Με την παρότρυνση του Δημάρχου , Σπύρου Χαριστού, επειδή είμαστε λίγα άτομα, δεχόμαστε να πάμε και μισθώναμε Αγοραίο! Ήμουν λοιπόν επιφορτισμένος, μετά την ταφή, να ζητήσω τα χρήματα για το Αγοραίο και το όποιο χαρτζιλίκι επιθυμούσαν να δώσουν, αν και έλεγα ότι δεν θέλουμε χρήματα για μας! Τα άλλα μέλη μ’ έβγαλαν….. «κοράκι»!!! Ευτυχώς δεν μου «κόλλησε»!!!

Όταν, μετά από εμένα, ανέλαβε αρχιμουσικός ο Γ. Ροκάς, ερχόμουν απ’ τη Σύρο, που είχα διοριστεί (και είμαι ακόμα εδώ για 49 έτη!!), για 2 συνεχόμενα Πάσχα και συμμετείχα στην Περιφορά της Μεγάλης Παρασκευής. Τότε όμως έπαιζαν τα «Μαραμένα Φύλλα» [MARCIA FUNEBRE Op.35 – Frédéric Chopin] και πήγαινα τα απογεύματα και έκανα πρόβα να τα μάθω απ’ έξω!

Μετά από 40 έτη που είχα να βάλω κορνέτα στο στόμα μου, συνάντησα τυχαία, στο σπίτι ενός φίλου, έναν μηχανικό Ε.Ν, που είχε μια πανάκριβη τρομπέτα Yamaha και έπαιζε υπέροχα το Besame Mucho κι άλλες μελωδίες!

Του είπα ότι κάποτε έπαιζα κι εγώ κορνέτα και μου έδωσε την τρομπέτα του (αφού απολύμανα το επιστόμιο με τη φλόγα αναπτήρα!) να δοκιμάσω! Το αποτέλεσμα, μετά 40 έτη ήταν απρόσμενο και φαίνεται στο συνημμένο βίντεο εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=e8kDdGMMT7Q&list=PLDY30eVtX_pUBJDcgsLMPut81YMxacSS_&index=59&t=56s

Ισχύει επομένως, σίγουρα, πως ό,τι μάθεις μικρός, δεν το ξεχνάς!

Ενθουσιάστηκα και την άλλη μέρα πήγα στο μουσικό κατάστημα της Ερμούπολης  και αγόρασα μια φτηνή, Κινέζικη τρομπέτα Stagg 120 ευρώ και έκτοτε άρχισα να ξαναπαίζω μέχρι και σήμερα! Απλά η φτηνή αυτή μαθητική τρομπέτα έχασε την επινικέλωση της και σήμερα σε πολλά σημεία φαίνεται ο χαλκός! Ότι δίνεις παίρνεις! Όμως έχει αρκετά καλόν ήχο , όπως αυτό φαίνεται από τα πολλά εκπαιδευτικά βίντεο μου για τρομπέτα, που κατά καιρούς έχω αναρτήσει στο fb προφίλ μου, αν και όλα τα έχω ηχογραφήσει παίζοντας με σουρντίνα (mute, silencer!), και ο ήχος φυσικά είναι κάπως αλλοιωμένος, γιατί αλλιώς θα ενοχλούσα τους γείτονες!!!

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Για αυτό το κομμάτι της ζωής μου στην Αρναία οι αναμνήσεις μου είναι πολλές και θα μπορούσα να γράψω ένα μακροσκελές κείμενο, όμως οι επιλεκτικές αυτές, απ’ τις πολλές, φωτογραφίες  τα λένε καλύτερα απ’ τα λόγια! Οι εικόνες, μου ξανάρχονται στο μυαλό, συχνά, ζωντανές, λες και ήταν χθες! Είναι αναμνήσεις που με συντροφεύουν!

Έτσι με λίγα λόγια:

Σ’ όλες τις εκδηλώσεις (σχολικές εκδρομές κυρίως στην Αγία Παρασκευή και στο Μέγα Πγαδ’, στο καρναβάλι, στα γενέθλια και ονομαστικές εορτές συμμαθητών, στις ταβέρνες, στις μεταμεσονύχτιες καντάδες στα στενά της Αρναίας….) η κιθάρα δεν έλειπε! Το συνημμένο βίντεο είναι από τη συγκέντρωση των συμμαθητών, στην Αρναία, στο κέντρο «Ελβετία», μετά από 47 έτη!

Το ίδιο έκανα (πριν covid-19!)  και κάνω στα 49 χρόνια που ζω στην Ερμούπολη!

Μότο μου: Η ΚΑΛΗ ΔΙΆΘΕΣΗ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΦΑΡΜΑΚΟ!

Το ‘’φιλοδώρημα του μαστόρου ’’

Φωτογραφία αρχείου Σ. Ρήγα

<<Καλώς μας ήρθε το φιλοδώρημα του μαστόρου…Από τον κ ‘’Σκιαθίτη Στέφανο’’ . Να ζήσει η γυναίκα του και τα παιδιά του. Όσα λουλούδια στα βουνά τόση χαρά κι ευτυχία να του δίνει ο θεός>>. Ευχαριστούμε για το δώρο του…..

Έτυχε κι εγώ να διαλαλώ με στεντόρεια φωνή το ‘’φιλοδώρημα’’: Όταν τέλειωνε η κάλυψη της σκεπής σπιτιού με τα σανίδια (τα πέταυρα) και πριν μπουν τα κεραμίδια.. υψωνόταν στην κορυφή ένας σταυρός μ’ ένα στεφάνι από κουμαριά ή δάφνη και ο πιο δυνατός στη φωνή απ’ τους εργάτες έκανε τον ντελάλη στο παραπάνω στίχο και οι υπόλοιποι χτυπούσαν τα σανίδια με τα σκεπάρνια και ακουγόταν σ’ όλο το χωριό.

Τα καλά δώρα, απ‘ τους κοντινούς συγγενείς, ήταν συνήθως πουκάμισα κι από φίλους κάλτσες, μαντήλια, πετσέτες…..

Νομίζω ότι η σκεπή της φωτογραφίας με τον Στέργιο τον Δήμτσα (αν δεν κάνω λάθος) είναι κάποιου κοντινού σπιτιού με το δικό μου . Τι αναμνήσεις και τι ωραία έθιμα!!!!!!

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΛΑΣ

Τη 10ετια του 1950 μεγάλη φτώχεια! Ομως έτσι ήταν οι περισσότεροι! Είχαμε πεντάρες, δεκάρες, εικοσαρες και την Κυριακή μισή δραχμή!! Παπούτσια με πέταλα και αντε και Σοσόνια (εγώ δεν είχα σοσονια!! ) και κουστούμι στο ράφτη (τουν Ξτοδουλου!! ) παραγγελία όμως να είναι αρκετούς πόντους φαρδύτερο να κρατήσει χρόνια! Τις καθημερινές παντελόνι με μπαλώματα… διαφορετικου χρώματος!

Παίρναμε όμως και κάποιο καλό χαρτζιλίκι (μέγιστο 2 δρχ) μαζευοντας το φλαμουρι της εκκλησίας, φλασκουνι απ’ τα τσαίρια (το πουλούσαμε, μισή δρχ το μάτσο, – ή μας έδινε καραμέλες “αθιρατις” – ο μπάρμπα Μαυρουδής στο χωροστασι ), ταιζοντας με τα αποφάγια του εστιατορίου του Χ. Παπαγιαννη (το λέγαν “ΤΑ ΟΡΝΙΑ”) το κουμασι πολλών γουρουνιών που βρισκόταν σ’ ένα επικίνδυνο στενό μονοπάτι, στ’ Καραγιανν’ του λακκου. Επίσης μετέφερα τις Κυριακές, γιορτες, στο φούρνο του Σκοτίδα, το ταψί με το κρέας με πατάτες, της θειας Ξαφους…

Τις Κυριακές, έξω από την εκκλησία και τις άλλες μέρες στην “βόλτα ” πουλούσαμε σε “κασουδα” εγώ, ο Σ. Μπρουζος, ο Γ. Τσιρωνης, ο Θ. Τσολακης και ο Χ. Λαζαρίδης…. πασα τέμπο, στραγάλια, μπισκότα, λουκούμια, γλυφιτζουρια, σοραγια….τη δική μου κασουδα “φιλοτέχνησε ” ο φίλος μου Ν. Μπακιρτζης!!

Έδινα και βερεσέ. Κάποιοι ακόμα μου χρωστάνε!!!

Κάπου στο 1956 λέγαν ότι θα γίνει η συντέλεια του κόσμου (μεγάλος σεισμός με τσουναμι στη Σαντορίνη… ) και μένανε στον κήπο, μόνο ο πατέρας μου έμενε σπίτι, δεν πίστευε!! Τότε αφού συνεχιζόταν η φήμη συντέλειας πήγαινα κρυφά και έφαγα όλο το περιεχόμενο της κασουδας!! Έκτοτε δεν ξαναβρήκα κεφάλαιο να αγοράσω νέα προϊόντα!!!

Στο σπίτι αντί χαρτί υγείας είχαμε εφημερίδα ή “Ρομαντζο”, κομμένα σε κατάλληλα τεμάχια.

Στην κουζίνα πιάτα τσιγκινα, κουτάλια γανωμενα από πλανωδιο γανοματζη, τραπέζι χωρίς καρέκλες (σκαμπό ή μεγάλες μαξιλάρες), τενεκεδενια σκάφη (κουπανα! ) για το λούσιμο μας με ζεστό νερό από το μπακρατσι (μπακιρενιο σκεύος που αυτό είναι η αφορμη που τα γράφω όλα αυτά!!! ).

Κρέας μόνο τράγο και αυτόν μόνο Κυριακή…

Θυμάμαι πολλά παιδάκια είχαμε μια εντερική ασθένεια την “Ταινία “… είδος τεράστιου σκουληκιου που μας κατετρωγε και το φάρμακο ήταν σκόρδο γι αυτό και το τρώω σε ποσότητες μέχρι και σήμερα!… κλπ!

Υπήρχε τότε ένα ψιλικατζίδικο στην Πλατεία (του Χαιντουτ’) που έκανε και αγοροπωλησιες και ενοικιάσεις παλαιών παιδικών περιοδικών (Μικρός Ηρως, Ζορο, κλασσικά… ).

Για να αγορασουμε τότε λογοτεχνικό βιβλίο ήταν αδύνατο!

Θυμάμαι τότε είχαμε ένα φίλο που ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός και είχε μεγάλη βιβλιοθήκη και μου δάνεισε έναν πολυσέλιδα τομο τον ”ΤΟΜ ΣΩΓΙΕΡ “! Τι χαρά!Το διάβασα 3 φορές!!

Κάναμε και πλάκες… με το Χαυδευτο Γκιανέ πχ ξυπνούσα με ντάλα μεσημέρι το μπάρμπα Μαυρουδή και αγοράζαμε… 2 καραμέλες (1 δεκάρα!!! ).. μας έβαζε τις φωνές που τον ξυπνησαμε για τέτοια αγορά!!

Οταν έφερναν καρπούζια στο χωριό, έκανα(μόνο 1 φορά ) τον τελαλη για 1 δρχ.

Τότε δεν είχε προσκλητήρια γάμου, αλλά συνετασσαν έναν κατάλογο με ονόματα και γειτονιές και κάποιος τα επισκεπτόταν με ένα μπουκάλι Μουντουβινα (τσίπουρο Αρναίας από απόσταξη υπολειμμάτων κεριου) ή τσίπουρο από Κουμαρα , κλεισμένο με ένα γαρύφαλλο! Όποιος δεχόταν να πιει ή να προσποιηθεί πως πίνει το τσεκαραμε ότι αποδεχόταν την πρόσκληση! Εγώ το έκανα αυτό στο γάμο του Γιάννη της Ζαχαρως (ήταν φιλενάδα της γιαγιάς μου)!.. Κλπ

Τελευταία ο Χαιντουτς αγόραζε και μπακιρενια και μπρουτζινα παλαιά σκεύη με το κιλό. Ψάχναμε και βρίσκαμε, μπρικια, καφελικια, μπακρατσια, κάλυκες σφαιρών, σύρματα ΟΤΕ… και σε κάποια εσωκλειαμε και μια πέτρα να αυξηθεί το βάρος.

Μία μέρα, τότε τ’ Καραγιανν’ η Λακκους, βάθους περίπου 25μ, ήταν ανοιχτός και δύσκολο να κατέβεις! Μπανισα από ψηλά μια κατσαρόλα και υπέθεσα πως ήταν μπακιρενια! Άρχισα προσεκτικά να κατεβαίνω, αλλά κάποιο σημείο ήταν απότομο και γλυστρισα…

Η κατσαρόλα ήταν πράγματι μπακιρενια, την πήρα προσπαθησα να ανέβω αδύνατον! Έψαξα όλα τα περασματα… τίποτα!

Τότε άρχισα να φωνάζω, μαζεύτηκε κόσμος και φώναξαν τον μπάρμπα Βασίλη Λαναρα απ τη ΔΕΗ και έριξε ένα χονδρό σχοινί δέθηκα…. αλλά από το ένα χέρι κρατούσα την κατσαρολα…. Οταν ανέβηκα έφαγα ξύλο αλλά δεν έκλαιγα γιατί πονουσα αλλά γιατί μου ξαναπεταξαν στο Λάκκο την κατσαρόλα!!!… Φτωχά αλλά και ωραία χρόνια. ΩΡΑΙΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ!!!

Υ. Γ

Για την “συντέλεια του κοσμου” είχα μιλήσει πριν χρόνια με τον Κ. Κυρουδα ο οποίος υπηρέτησε τότε σαν έφεδρος αξιωματικός στη Σαντορίνη που ο στρατός προσπαθούσε να βελτιώσει την κατάσταση των κατοίκων και μου διηγήθηκε τι έκανε ο στρατός! . Ο σεισμός αυτός (έγιναν την ίδια εποχή πολλοί μεγάλοι σεισμοί σ’ όλη την επικράτεια,…. Να γιατί… συντέλεια!! ) ήταν κάπου 7,5 Ρίχτερ και το τσουναμι στην Αμοργό λένε ότι ήταν πάνω από 25μ

ΓΑΜΟΣ Π. ΣΚΟΤΙΔΑ

Φωτογραφία αρχείου Σ. Ρήγα (εδώ όχι ο συγκεκριμένος γάμος)

Θυμάμαι , μικρός (4-5 χρονών) μ’ είχαν βάλει κι εμένα πάνω στο άλογο, όπως στη φώτο, με την προίκα της νύφης , όπως συνηθιζονταν τότε, μ’ ένα πήλινο μπρικάκι με νερό που σφύριζα και δεν θα κατέβαινα αν δεν έπαιρνα χαρτζιλίκι ….Θυμάμαι ήταν στο γάμο του Παντελή Σκοτίδα με τη Μηλιά Πάχτα (είμασταν γείτονες)….

ΠΙΠΙΡΟΥ

Τέλη της 10ετίας του 1950, θυμάμαι πως είχε πάρα πολύ καιρό να βρέξει! Τότε εκτός από το θρησκευτικό έθιμο της Λιτανείας είχαμε και το ειδωλολατρικό, που αν θυμάμαι καλά το λέγαμε «ΠΙΠΙΡΟΥ»! Θυμάμαι , μαζί με τον Θόδωρο Σαμαρά και άλλους, με είχαν ντύσει «δένδρο» .Δηλαδή με στόλισαν με χλωρά κλαδιά, αφού πρώτα φόρεσα μια καμπαρντίνα (τότε δεν είχε ακόμα εφευρεθεί το νάϋλον) , τα έδεσαν γύρω μου με σπάγκο και γυρίζαμε πόρτα – πόρτα σε σπίτια αγροτών και όχι μόνον και τραγουδούσαμε το τραγουδάκι:

Πιπιρου δρουσουλουγαει κι Τουν θιο παρακαλάει για να ριξ ι θιος νιρο.

Για να γίνουν τα σπαρτά,τα σπαρτά και τα σιτάρια κι τ θιού

τα παρασπορια.

Μπαρις μπαρις του νιρο,λιμνις λιμνις του κρασί…

Όταν τέλειωνε το τραγούδι, για να πιάσει η ευχή, έριχναν πάνω μου ένα κουβά νερό , αλλά η καμπαρντίνα προφύλασσε! Κάποιος απ’ την παρέα κουβαλούσε ένα καλάθι στο οποίο μας έβαζαν ξυλοκέρατα (χαρούπια…η σοκολάτα της εποχής!!), ξερά σύκα, καρύδια, κάστανα…) και σπάνια μας έδιναν μερικές δεκάρες και το πολύ μισή δραχμή!

ΚΟΥΜΑΡΑ

Κούμαρα!  Αφθονούσαν στο Χολομώντα Χαλκιδικής!  Νόστιμα άγρια φρούτα αρκεί να καταναλωθούν την κατάλληλη στιγμή! Δίνουν καταπληκτικό τσίπουρο, υπέροχες μαρμελάδες και τέλεια γλυκά του κουταλιού!

 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΗΝ ΑΡΝΑΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΟΝΤΙΝΑ ΧΩΡΙΑ

Τω καιρώ εκείνω (1958 μέχρι το 1971) που ήμουν ενεργό μέλος της Φιλαρμονικής του Δήμου Αρναίας λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα καθαρίζαμε και αλείφαμε τα χάλκινα/μπρούτζινα πνευστά όργανα με Brasso. το οποίο όταν στέγνωνε το τρίβαμε με ψιλά ροκανίδια και το όργανο λαμποκοπούσε σαν καινούριο!

Παίρναμε τη στολή στο σπίτι, μας τη σιδέρωνε η μάνα μας (όπως και σ’ όλες τις άλλες εκδηλώσεις (Εωθινό, παρελάσεις, περιφορά Μ. Παρασκευής…..) για να είμαστε έτοιμοι για τα Κάλαντα την  παραμονή  Χριστουγέννων , από πολύ πρωί, σ’ όλες τις γειτονιές τις Αρναίας.

Ανήμερα Χριστουγέννων, νοικιάζαμε λεωφορείο και μεταβαίναμε για τα Κάλαντα τις περισσότερες φορές στα χωριά: Παλαιοχώρι – Νεοχώρι – Στρατονίκη – Στρατώνι  με επιστροφή στη Στρατονίκη όπου τρώγαμε στο εστιατόριο του φίλου, από το στρατό, του Αρχιμουσικού μας,  Ιωάννη Βρανίκα , ο οποίος μας περιποιείτο  με το παραπάνω! Κάποιες χρονιές μεταβαίναμε στα χωριά  Παλαιόχωρας και Ριζά! Καλό το χαρτζιλίκι!

Ωραία Χρόνια! Ωραίες αναμνήσεις! Πάντως εγώ, για χρόνια συνεχίζω το έθιμο και με παρέα της Ομάδας Πεζοπόρων Σύρου, με κιθάρα, τρομπέτα, φυσαρμόνικα, τουμπερλέκι…λέμε τα κάλαντα Παραμονή Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς και Φώτων καθώς και σε ΚΑΠΗ!

Δείτε κάποια σχετικά video εδώ:

  • ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΗ ΠΙΤΑ ΣΕ ΚΑΠΗ:

https://www.youtube.com/watch?v=An7HNz00gPA

  • ΦΩΤΩΝ:

https://www.youtube.com/watch?v=Y-pTHQZbfNg

  • ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΜΕ ΖΟΥΡΝΑ:

https://www.youtube.com/watch?v=VT-EIoRYlcY&t=36s

  • ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ

https://www.youtube.com/watch?v=kZZf2CsazzE&t=39s

ΠΑΡΤΙ ΜΕ ΒΕΡΜΟΥΤ!

 

ΣΟΥΡΒΑ ΚΑΙ ΣΟΥΡΒΙΑ

 Λαϊκή Ιατρική.Θάψιμο στην κοπριά

Σίγουρα δεν ήταν όνειρο! Ούτε το φαντάστηκα! Ξέρετε αν εφαρμοζόταν κι αλλού αυτή η «Λαϊκή Ιατρική» ?? Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα μια σχετική πληροφορία ΕΔΩhttps://syllogosipirotonkozanis.gr/book/export/html/7494

 Οι “Διακοπές ” μου στην Αρναία του 1960!

Μαθητής του εξαταξίου Γυμνασίου τότε! Μόλις τελείωνε η σχολική χρονιά αμέσως την επομένη στη δουλειά! Βέβαια και κατά τη διάρκεια του έτους δούλευα Σ/Κ  και αργίες γκαρσόν στις διάφορες ταβέρνες της Αρναίας:

  • Του Γ. Ρηγα. Αρχικά στο μικρό ταβερνάκι απέναντι από το τότε λευκοσιδηρουργείο του Γεωργιάδη, μετά στο χοροστάσι, στου Σαράφη, μετά στου Ναζίρι και μετά στη ΡΕΜΒΗ κοντά στον Άγιο Νεκτάριο, μαζί με τους: Γρηγόρη Σαμαρά. Στέργιο Μπρούζο, Τσιρώνη Γιάννη και Αποστολάρα!
  • Στη μεγάλη αίθουσα των αδερφών Κοκκαλιάρη, σε χοροεσπερίδες και άλλα events!
  • Στο Κέντρο Ελβετία
  • Στην Ταβέρνα ΜΗ ΦΟΒΑΣΑΙ με τον αείμνηστο φίλο Λάκη, με τον οποίο, μια χρονιά, ανοίξαμε και υπαίθρια ψησταριά με σουβλάκια… στον Άγιο Χριστόφορο!

Τότε, λόγω της καταρρακωμένης Οικονομίας της χώρας είχε θεσπιστεί η υποχρεωτική  Προσωπική Εργασία με 4 ημερομίσθια στο Δήμο Αρναίας. Όσοι δεν μπορούσαν, ή δεν τους συνέφερε να δουλέψουν, πλήρωναν άλλους να την προσφέρουν. Έτσι πολλοί μαθητές δούλευαν, γι’ αυτούς, στο Δήμο.

Εργάσθηκα και στη δενδροφύτευση στο Δασαρχειο Ι Πήγα μόνο μια δυο φορές γιατί  προτιμούσα να εργαστώ σαν εργάτης στις οικοδομές (καλύτερο μεροκάματο ) .

Θυμάμαι πως δούλεψα :

  • Ένα ολόκληρο καλοκαίρι, φτιάχνοντας τον νάρθηκα και σοβάδες του Ι. Ν του ΑΓΊΟΥ Στεφάνου (που σήμερα έχουν αφαιρεθεί!) , με επιβλέποντα τον Κ. Καραγιάννη και μαστόρους τους Πέτρο Τσόχα και Χρήστο Λαλιώτη. Είχαν αμφότεροι τέτοιο χιούμορ που δεν έχω ξανασυναντήσει στη ζωή μου! Θα μπορούσα να γράψω βιβλίο με τα αστεία τους! Πχ ο Κ. Καραγιάννης έλεγε το Χρήστο που ήταν στη σκαλωσιά: «Χρήστο δες με στα μάτια»…………. «Συ βλιέπου έχς όμουρφα γαλανά μάτια»……!
  • Με τον Γιαννάκο Λαλιώτη σε κεραμοσκεπές και σοβάδες. Σε κάποια απ’ αυτές , νομίζω, έκανα τον τελάλη για “ΤΟ ΦΙΛΟΔΏΡΗΜΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΡΟΥ”!
  • Με τον Κ. Μάντακα φτιάχνοντας, ασβέστη με άχυρα και τρίχες αλόγου , για ταβάνια με πέταβρα (ισαπέχουσες ξύλινες πήχεις! )!
  • Με τον φίλο μου τον Στέργιο Καραστέργιο (πρώην δήμαρχο Αρναίας) παίρναμε, κατ’ αποκοπή, εργολαβίες διάνοιξης θεμελίων σπιτιών, δουλεύοντας σαν σκλάβοι, αλλά με καλή πληρωμή και ….απερίγραπτες περιπέτειες!
  • Στον Κ. Κωσταντά , στα ανώτερα πατάρια, για τις τσιμεντόπλακες κτιρίων 2-3 ορόφων με καλύτερο μεροκάματο! (δεν υπήρχε τότε το αναβατόριο!)
  • Στους Άγγελο Γκοντιάνο και Κ. Ρεπάνη στην μπετονιέρα φτιάχνοντας σοβά και λάσπη για κτίσιμο τούβλων ! Δούλεψα γι’ αυτούς τουλάχιστον 2 καλοκαίρια συνεχώς!
  • Στον εργολάβο στη γέφυρα Στάγειρα – Στράτονίκη (μέναμε ολόκληρη τη βδομάδα σε καλύβα)
  • Στους αδερφούς Κοσμαρά σε τσιμεντόπλακες κτιρίων στο Παλαιοχώρι!
  • Στο καμίνι ψησίματος τούβλων στη Ν. Μάδυτο για 2 βδομάδες. Κουβαλούσα κάρβουνο (κωκ) και πέταγα σε μεγάλο ύψος ωμά τούβλα για το κτίσιμο του καμινιού!
  • Στο λατομείο Αρναίας σαν βοηθός του Μανώλη Γκοντιάνου, χειριστή του κομπρεσέρ για άνοιγμα οπών, διαγωνίως, 45 μοίρες, με διαδοχική αλλαγή μακαπιών διαφόρων μηκών, μέχρι να φτάσουμε στα 3 μέτρα βάθος, ώστε να γομωθούν με μασούρια πυρίτιδας και φυτίλι για ανατίναξη των βράχων!
  • Μάζεμα σταφυλιών και πάτημα τους στο κτήμα του Ντάλλε!
  • Στη Θεσσαλονίκη σε γιαπί πολυκατοικίας σαν φύλακας τη νύχτα και για μικροδουλειές την ημέρα (θα αφιερώσω ειδική, περιπετειώδη ανάμνηση! )
  • Φόρτωση, με φτυάρια, άμμου θαλάσσης, σε φορτηγά με ανατροπή (κυρίως στην ΑΛΑΝΙΑΡΑ του Γ. Ρήγα) , από την παραλία ΚΟΥΡΙ στο Στρατώνι!…. Σε τέτοιο φορτηγό και μάλιστα στρατιωτικό  χάσαμε, τον αγαπημένο μου φίλο, συμμαθητή και μέλος της φιλαρμονικής, Τσάκο Μπρουζο (Τσακαρίκος!!), σε ηλικία 18 χρονών ,που τον πλάκωσε η καρότσα με την άμμο κατά την ανατροπή του οχήματος , μαζί με τον μεγαλύτερο σε ηλικία, συγγενή μου Μήτσο Ναζιρι. Αιώνια τους ή μνήμη!! Αλλά για αυτό το συμβάν και πως χαράχτηκε ανεξίτηλα στη μνήμη μου, και για το τι συνέβη την αποφράδα εκείνη ημέρα θα γράψω ξεχωριστή ανάμνηση!

…..μπορεί και άλλα που δεν μου έρχονται τώρα στη μνήμη! Δύσκολα χρόνια αλλά κυριαρχούσε η αληθινή φιλία, η όρεξη για οποιαδήποτε δουλειά αλλά και το βράδυ γλέντι με κιθάρες , μπουζούκια, κορνέτα…… Έχουν μείνει ανεξίτηλα στη μνήμη μου!

 ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ μου

Ιούνιος 1966. 5η τάξη 6ταξιου γυμνασίου Αρναίας. Το 1967 θα έδινα “πανελλήνιες”, τότε τις ονόμαζαν “ακαδημαϊκό”. Μου λέγανε να πάω φροντιστήριο στη Θεσσαλονίκη!!! Με τι λεφτά όμως? Ο πατέρας μου είχε έναν ξάδερφο τον Προφέτη, μεγάλο εργολάβο πολυκατοικιών.

Με πήρε εργάτη, με μεροκάματο 50δρχ, σε μια 6οροφη ΓΙΑΠΙ  πολυκατοικία, στο γραφείο της οποίας κοιμόμουν σε κρεβάτι εκστρατείας που μάζευα το πρωϊ και ταυτόχρονα ήμουν και φύλακας! Τα απογεύματα πήγαινα στο φροντιστήριο!

Στην πολυκατοικία ήταν αρχιμάστορας , ένας καλός άνθρωπος, ο Ι. Παπατζίκος (ο Γιάννης ο Άσσος!! ).

Μια μέρα μου ανατέθηκε να σβήσω ασβέστη. Στη Θεσσαλονίκη, αντίθετα με το χωριό που τον σβήναμε σε γούρνες, έκτιζαν ένα στεγανό δωμάτιο στο ισόγειο, και σ’ ένα πατάρι, σε ύψος 2μ περίπου, τοποθετούσαν μια λαμαρινένια σκάφη διαστάσεων 2μΧ1,5μΧ 60εκ περίπου, στην οποία υπήρχε πρόσβασή, με καροτσάκι, μέσω 3 μαδεριών σε 45 μοίρες κλίση.

Κάθε πρωί πριν το ξεκίνημα πήγαινα σε κοντινό ζαχαροπλαστείο και έπαιρνα μια τυρόπιτα και ένα γάλα με κακάο «Αγνό».

Την προηγούμενη είχα πληρωθεί το βδομαδιάτικο 500δρχ. Πλήρωσα με το 500αρικο και πήρα  ρέστα που τα έβαλα στην κωλότσεπη!

Έκανε πολύ ζέστη κι έβγαλα το πουκάμισο και ήμουν με κοντό παντελονάκι με λουρί!

Στο φανελάκι, με παραμάνα, είχα μια πάνινη καρδούλα φυλακτού, που είχε φέρει ο πατέρας μου από το Άγιον Όρος.

Σκέφτηκα, για να μη με “κοροϊδεύουν”, να βγάλω το φυλακτό και να το βάλω στην κωλότσεπη με τα χαρτονομίσματα !

Έτσι ξεκίνησα, γεμίζοντας τη σκάφη με νερό και άρχισα να ανεβάζω την ποσότητα ασβέστη που μου είχαν πει!

Με μια μεγάλη τσάπα άρχισα να τον πολτοποιώ και ήμουν έτοιμος να ανοίξω το πορτάκι της σκάφης να χυθεί το θερμό περιεχόμενο στο στεγανό δωμάτιο… ξαφνικά  ……….

Η εφημερίδα Μακεδονία, απ’ την οποία έμαθαν οι γονείς μου, έγραψε: (η γυναίκα μου κρατούσε το απόκομμα της μέχρι πριν λίγα χρόνια μέχρι που έλιωσε και μεταξύ των άλλων έγραφε, σε καθαρεύουσα :).

“Ο Σκιαθίτης Στέφανος, ετών 16, εργάτης ανασφάλιστος, σήμερον , περί ώραν 09:30, ενώ επολτοποίει άσβεστον, σε σκάφη επί ικριώματος, εθραύσθη ο κεντρικός δοκός, με αποτέλεσμα να αναποδογυρίσει η σκάφη, το ζεστό  περιεχόμενο της οποίας περιελούσθη. Η οικοδομή εσφραγίσθη από το ΙΚΑ! Διεξάγονται ανακρίσεις “

Τα δευτερόλεπτα που έπεφτα ένοιωσα τέτοιο κάψιμο στα μέρη της φανέλας και του παντελονιού που είχα δύναμη γίγαντα (έτσι είπαν οι γιατροί! ) που μ’ ένα τράβηγμα έσχισα το παντελόνι με το λουρί κι έμεινα γυμνός, φωνάζοντας βοήθεια! Για καλή μου τύχη στο υπόγειο δούλευε ένας υδραυλικός που άκουσε την κραυγή μου, που φώναζα: “νερό καίγομαι, τα μάτια μου δεν βλέπω…”

Για κακή μου τύχη, την ώρα εκείνη ο Δήμος είχε κόψει το νερό! Έτσι ο υδραυλικός με άρπαξε και έχωσε το κεφάλι μου μέσα στο βαρέλι που είχαμε για περιπτώσεις διακοπής νερού. Το ασθενοφόρο ήρθε σχεδόν αμέσως και με μετέφεραν στο Λαϊκό Νοσοκομείο γυμνό!!

Ένοιωθα βλέποντας πολύ θαμπά τον γιατρό με ένα πιστολάκι να εξφενδονίζει ,με τεράστια πίεση, μια λεπτή δέσμη νερού με κάποιο φάρμακο, στα μάτια μου! Σε λίγο μου έβαλε επιδέσμους και στα 2 μάτια και μου είπε να του υποσχεθώ πως δεν θα μετακινήσω τους επιδέσμους μέχρι να μου πει!

Μετά με πήγαν σ’ άλλο τμήμα και περιποιήθηκαν τα σοβαρά εγκαύματα στο σώμα , ειδικά στην πλάτη!!

Για να μη πολυλογώ, έμεινα 10 μέρες στο νοσοκομείο και όταν αφαιρέθηκαν οι επίδεσμοι έβλεπα κανονικά όπως πριν! Απλά είχα αρκετά εγκαύματα που θα έθρεφαν με τον καιρό, όπως κι έγινε! Μου έδωσαν εξιτήριο και μου είπαν να περάσω σε 3 μέρες να μου αφαιρέσουν τις γάζες από το σώμα.

Επέστρεψα στο γραφείο, στην  σφραγισμένη ακόμα πολυκατοικία, και θυμήθηκα πως στο παντελόνι είχα 480 δρχ!! Πάω και τι να δω!! Ρίχνοντας τούβλα να πατήσω, γιατί το δάπεδο ήταν ακόμα πλημμυρισμένο από ασβέστη, βλέπω μόνο την κωλότσεπη να προεξέχει στεγνή και μέσα τα χαρτονομίσματα με το φυλαχτό στεγνά όπως τα είχα βάλει! Σηκώνω το υπόλοιπο παντελόνι και ήταν λιωμένο… και η ζώνη κομμένη!

Διέκοψα το φροντιστήριο και επέστρεψα στο χωριό! Όλοι μου έλεγαν, και οι γιατροί , πως μόνο για ψυχική οδύνη θα μπορούσα να διεκδικήσω πολλά χρήματα!

Όμως ο πατέρας μου μ’ έπεισε να μη κάνω τίποτα γιατί θα την πλήρωνε και ο φίλος του ο Γιάννης ο ‘Ασσος! Έτσι δεν διεκδίκησα τίποτα!

Μάλιστα ο τσιγκούνης “θείος”, (ενώ έδειχνε ενδιαφέρον στο νοσοκομείο, που αποδείχθηκε ότι ήταν φόβος μήπως διεκδικήσω χρήματα και με καλόπιανε….) , όταν με εξόφλησε, για την αποφράδα εκείνη  μέρα, μου έδωσε μόνο το μισό μεροκάματο γιατί είπε πως δούλεψα μόνο από 7- 9:30!!!!

Όμως έγινε αυτεπάγγελτα μήνυση από το ΙΚΑ αλλά η δικάσιμος ορίστηκε για μετά 5 χρόνια!!! Πήρα κλήση να παρουσιαστώ στο δικαστήριο Θεσσαλονίκης, ενώ υπηρετούσα φαντάρος στα Τρίκαλα,. Πήγα Θεσσαλονίκη με φύλλο πορείας και με ρώτησε ο δικαστής αν διεκδικώ κάτι. Είπα ΟΧΙ! Και η δίκη έληξε! Ο άθλιος ‘’θείος’’ δεν είπε : Να πάρε κάτι σαν φαντάρος που είσαι ….!!!

Δεν μ’ ένοιαζε όμως, γιατί σ’  άλλους μια σταγόνα ασβέστης μπαίνει στο μάτι τους και έχουν σοβαρό χρόνιο  πρόβλημα και τα δικά μου μάτια κολύμπησαν στον θερμό ασβέστη και είχα το φως μου!!!  Ήταν ένα θαύμα και δεν μ’ ένοιαζαν τα λεφτά.! Ειδικά τα λεφτά του ¨θείου’’!! Με πλήγωσε όμως και δεν θα ξεχάσω ποτέ την αχαριστία του πλουσίου!!!

Στο χωριό μόλις ανάρρωσα συνέχισα εργασία σαν εργάτης οικοδομής!

Σας κούρασα, όμως πιστεύω είχε ενδιαφέρον η ιστορία μου!

Υ.Γ : Ούτε ρώτησα ούτε ποτέ θέλησα να μάθω ξανά τι απέγινε ο “θείος” κι αν η Θεία δίκη τον τιμώρησε!!!!!!

 Γκαζιεροκιθάρα

Κάποια μεσάνυχτα 10ετιας 1950, μαθητής δημοτικού, άκουσα, κάτω από το σπίτι μου να περνούν και να τραγουδούν με κιθάρα το “αν παρήλθον οι χρόνοι εκείνοι…. “, μου έμεινε,  χωρίς να ξέρω τι θα πει “παρηλθον”!

Έκτοτε μου καρφώθηκε στο μυαλό “αχ να είχα μια κιθάρα!! “. Όνειρο άπιαστο τω καιρώ εκείνω!! Είχα ακούσει ότι ο μπάρμπα Κομπογιαννος, φίλος του πατέρα μου έπαιζε κιθάρα! Τον παρακάλεσα να μου τη δανείσει αλλά αρνήθηκε λέγοντας πως είμαι μικρός ακόμα και ότι άξιζε πολλά χρήματα αλλά θα  μου έδειχνε κάποια ακόρντα όταν αποκτούσα κιθάρα. Μάλιστα μου χάρισε ένα βιβλιαράκι, του Τυρταίου, με σκίτσα των ακόρντων και μου σημείωσε ποια να μάθω πρώτα ( τα γυρίσματα του ΡΕ ματζόρε και ΛΑ μινορε!).

Τότε, μέχρι να βρω χρήματα, μου καρφώθηκε στο μυαλό να φτιάξω μόνος μου μια κιθάρα!!

Βρήκα μια παλιά χαλασμένη γκαζιέρα καθαρού πετρελαίου, έβγαλα το μηχανισμό και έτσι δημιουργήθηκε το “αντηχείο” !

Πήγα στον Ιερισσιώτη ξυλουργό, που είχε ξυλουργείο απέναντι από τα δημόσια ουρητήρια, και που ήταν γνωστός (νοίκιαζε δίπλα στης γιαγιάς μου το σπίτι), του έδειξα την γκαζιέρα, του εξήγησα τι θέλω και τον παρακάλεσα να μου φτιάξει ένα υποτυπώδες μπράτσο Κιθάρας! .

Είχα βρει και κάτι παλιές χορδές και καινούριο σύρμα που δένουν τις μπάλες άχυρο (μπαλίσιο!! ) αντί για χορδές . Μου το έφτιαξε το προσάρμοσε σταθερά  στην γκαζιέρα και με καρφιά δέσαμε σε ισαπέχουσες αποστάσεις 6 σύρματα – τις χορδές δεν μπορέσαμε να τις σφίξουμε γιατί χαλαρώνανε κι έτσι τις απέρριψα, χρησιμοποιώντας το σύρμα!

Έτοιμη η “κιθάρα”.

Έτσι έμαθα να κάνω τα γυρίσματα του ΡΕ ματζόρε και του ΛΑ μινόρε, χωρίς να ενοχλώ . Όταν μετά από 2 -3 χρόνια, με σκληρή δουλειά το καλοκαίρι (εργάτης στο συνεργείο του Πέτρου Τσόχα /Κιόχου και Γιάννη Λαλιώτη που φτιάχναμε το νάρθηκα του Αγίου Στεφάνου και το σοβάτισμα του ναού, με επιβλέποντα τον Κ. Καραγιάννη) μάζεψα 250 δρχ  και τις έδωσα στον συμμαθητή από το δημοτικό, Ν. Μπακιρτζη, που δούλευε στον μεταφορέα Κεχαγιά, που έκανε δρομολόγια με Θεσσαλονίκη και μου έφερε μια καλή κλασική κιθάρα. Αυτά πρέπει να έγιναν όταν ήμουν 2α ή 3η γυμνασίου!

Λίγο αργότερα είχε αγοράσει και ο Στέργιος Ζωγράφος (Δήμαρχος Πολύγυρου σήμερα) μια πολύ καλή, μαύρη, ακουστική κιθάρα και κάναμε πρόβες στης θειάς Ευανθίας το σπίτι (που μας έλεγε.. πάλι ήρθατε με την ΚΡΙΘΆΡΑ… έτσι την έλεγε) όπου έμενε ο συμμαθητής του, Γ. Μαλανδρής από τον Ταξιάρχη!

Επίσης κάναμε πολλές πρόβες και με τον Γρηγόρη Σαμαρά (μπουζούκι), Κώστα Σαραφιανό (μπουζούκι), τον Άγγελο τον Σμετ (μπουζούκι), και  έτσι αρχίσαμε να κάνουμε νυχτερινές  καντάδες στα στενά της Αρναίας!

Ωραίες αναμνήσεις!

 «ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΗ ΦΤΩΧΕΙΑ»…

Παίζω, σαν δέηση μνημόσυνου το: «ΕΦΥΓΕΣ ΝΩΡΙΣ…» με την τρομπέτα μου

«ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΗ ΦΤΩΧΕΙΑ»…ήταν η φράση που αναφώνησε η αδερφή του η Ντίνα μόλις της είπαν για το δυστύχημα!!!

Ήταν 6 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ του 1967. Την αποφράδα τούτη μέρα, ο χάρος βγήκε παγανιά και μας πήρε το 18χρονο γελαστό παιδί, τον καλό μας φίλο, συμμαθητή , φιλόζωο, μέλος της Φιλαρμονικής και του «Απόλλωνα», τον Τσάκο (Δημήτρη) Μπρουζο ! Τον φωνάζαμε “Τσακαρικο” ( υπερθετικός του Τσάκος), που αυτό μαρτυρά άτομο γεροδεμένο , γυμνασμένο!

Στο ατύχημα , ο δεύτερος που ήταν μαζί του και σκοτώθηκε επίσης, ήταν ο Μήτσος Ναζίρης, παντρεμένος με δυο κοριτσάκια!

Εκείνη την Κυριακή, έτυχε, να πάνε πολλοί από το χωριό ,με το λεωφορείο, εκδρομή στην Ιερισσό, για κολύμπι! .

Οι δυο τους αντί να επιστρέψουν με το εκδρομικό λεωφορείο, προτίμησαν να επιστρέψουν με ένα στρατιωτικό φορτηγό REO , με καρότσα μη ανατρεπόμενη, [που διέθετε ο στρατός  – Τ.Ε.Α Αρναίας – για κάποια έργα που γινόταν τότε, στην παλιά Μητρόπολη της Αρναίας ] που θα φόρτωνε άμμο από την παραλία “Κουρί” του Στρατωνιου και θα το ξεφόρτωναν με τα φτυάρια και έτσι θα γλύτωναν τα εισιτήρια επιστροφής και θα έπαιρναν και κάποιο χαρτζιλίκι από τον Δεσπότη!

Στην καμπίνα του  “James / ΡΕΟ “ καθόταν ο οδηγός και άλλοι 2 φαντάροι και οι φίλοι μας στην καρότσα και κάπου στο μέσον της διαδρομής θα άλλαζαν θέσεις!! Δεν πρόλαβαν όμως!!! Το φορτηγό , στην ανηφόρα μετά το «Κουρί» τούμπαρε και τους πλάκωσε η καρότσα με την άμμο [τον Τσάκο τον πλάκωσε το υπερυψωμένο μέρος της καρότσας (που τον σκότωσε!) και το μισό του σώμα ήταν έξω από την καρότσα] ενώ ο Δημήτρης ήταν πλήρως μέσα στην καρότσα που τον σκέπασε η άμμος και ήταν η αιτία που πέθανε από ασφυξία!

Ο φαντάρος οδηγός, από την Γαλάτιστα και οι άλλοι γλύτωσαν με ελαφρά τραύματα!

Στο Στρατώνι, στην παραλία ,έπεσε σαν βόμβα η είδηση ότι, στο “Κουρι” έγινε ατύχημα και πλακώθηκαν από φορτηγό δύο Αρναιώτες . Ζητούσαν επειγόντως μηχάνημα από τα μεταλλεία ,για να γίνει ο απεγκλωβισμός. Ο Νίκος ο Νάκος έφυγε με το μαγιό και σε λίγο κατευθύνθηκε με έναν τεράστιο φορτωτή προς το σημείο του ατυχήματος………

Στο λέωφορείο ήταν και η αδελφή του Τσάκου η Ντίνα!

Στην εκδρομή ήταν να πάει κι ο Γρηγόρης Σαμαράς (το είχαν αποφασίσει από την προηγούμενη μέρα με τον Τσάκο! Δούλευαν μαζί στο Δασαρχείο στην Ολυμπιάδα και επέστρεφαν στην Αρναία κάθε Σάββατο!)

Ο Γρηγόρης όμως, για καλή του τύχη, δεν πήγε, γιατί τότε, ο Ν. Κεχαγιάς (Ντούτσες), είχε ενοικιάσει το κέντρο «ΕΛΒΕΤΊΑ» και έψαχνε επειγόντως για γκαρσόνι για το Σάββατο και παρακάλεσε τον Γρηγόρη να αναλάβει!

Ο Γρηγόρης δέχθηκε και όταν σχόλασε, ξημέρωμα, πήγε για ύπνο στο σπίτι της γιαγιάς του, κι όταν το πρωί πέρασε ο Τσάκος να τον ξυπνήσει, η γιαγιά του (η Μαλούσιου) του είπε πως ήρθε πριν κανα δυο ώρες και πως, όταν ξυπνήσει θα του το πει να πάρει το επόμενο λεωφορείο για Ιερισσό! Δεν τον ξύπνησε όμως! Έτσι τη γλύτωσε ο Γρηγόρης αφού σίγουρα θα ήταν μαζί τους!

Την άλλη μέρα το πρωί πρωί πήγαμε στην Φιλαρμονική να κάνουμε πρόβα τα πένθιμα εμβατήρια, το Τρίο του Σοπέν και το Τρίο από το Νο6.

Ετοιμάσαμε το βαρύτονο του που τοποθετήθηκε πάνω σε ένα λευκό κέντημα σε ένα μεγάλο δίσκο για να προπορεύεται της μπάντας!

Κατά τη διάρκεια της νεκρώσιμης πομπής , όσες φορές κι αν προσπαθήσαμε, λόγω κλάματος με λυγμούς απ’ όλους, δεν έβγαινε ήχος και ο αρχιμουσικός έδινε εντολή να σταματούμε και να παίζουν πένθιμο βηματισμό μόνο τα τύμπανα και η κάσσα (Το μεγάλο τύμπανο)!

Αν κι έχουν περάσει 55 χρόνια, το φίλο μας δεν τον ξεχνάμε ποτέ!

Βέβαια πήρα την άδεια, μη τυχόν και ξύσω πληγές, από τον αδερφό του Μάρκο και την αδερφή του Σουζάνα, (με τον Μάρκο περάσαμε αρκετά όμορφα χρόνια, αφού ο 1ος διορισμός του ήταν στο δασαρχείο της Σύρου σαν δασολόγος και μάλιστα μέναμε πολύ κοντά!) να αναρτήσω τα ανωτέρω, σαν μνημόσυνο στο φίλο μας, αποδέχθηκαν ασμένως και μάλιστα μου έστειλαν τις συνημμένες φωτογραφίες!

Περισσότερες λεπτομερείς πληροφορίες για το συμβάν από τον φίλο μας Γρηγόρη Σαμαρά που τα έζησε από κοντά!

Η ανάρτηση αυτή είναι δυναμική, που σημαίνει πως αν κάποιος θυμάται περισσότερα ή θεωρεί πως κάπου κάνω λάθος ή θέλει να αφαιρέσω ή να συμπληρώσω κάτι, αν έχει κάποια φωτογραφία, ας μου στείλει μήνυμα ή να μου τηλεφωνήσει!

ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΉΜΗ!

Η παρέα μου στις ΚΑΝΤΑΔΕΣ τις 10ετίες 60- 70!

Στα 3 αυτά συνημμένα βίντεο μου, που συμβουλεύω να δείτε και να γράψετε τους στίχους,  παίζω με την τρομπέτα μου, αρκετά από τα τραγούδια που τραγουδούσαμε τότε και εγώ συνεχίζω και τραγουδάω, πολλά απ’ αυτά, και σήμερα (πριν Covid-19, φυσικά!) στην Ερμούπολη!!!

Στο 2ο βίντεο , στο χρόνο 22:40, είναι ένα όμορφο τραγούδι της ΘΑΛΕΙΑΣ, μια γνωστή, τότε, τραγουδίστρια της  10ετίας του 70! Θυμάμαι το εξής γεγονός: Στο σπίτι που νοίκιαζα στη Θες/νίκη, ήρθε μια βραδιά ο Χρήστος Παπαγεωργίου (τ’ Ανέστη) με το Γρηγόρη Σαμαρά. Μ’ έπεισαν να πάμε στη Θάλεια στο κέντρο ‘’ΛΟΥΞ’’ στην οδό Λαγκαδά στην Ηλιούπολη! Όμως εγώ κι ο Γρηγόρης είχαμε ελάχιστα χρήματα…. ως συνήθως! Μας είπε ο Χρήστος πως θα πει το Γ. Βαλιάση, που είχε ένα ημιφορτηγάκι να έρθει να μας πάρει! Πήγαμε , ακούσαμε το τραγούδι 2-3 φορές και πρέπει το λογαριασμό να πλήρωσε ο Βαλιάσης, όμως κάτι έδωσα κι εγώ (σε λουλούδια, κέρασμα…δεν θυμάμαι ακριβώς) όμως θυμάμαι πως για καμιά 10ριά μέρες μετά έτρωγα….. ‘’ζιματζμένοις πατάτοις’’!

Οι καντάδες στα στενά σοκάκια της Αρναίας, ακολουθούσαν, συνήθως, μετά από γλέντι σε ταβέρνα! Συνέβησαν τότε και κάποια ευτράπελα, με τον Χάρη, έναν χωροφύλακα, που για κάποιο ανεξήγητο λόγο,  είχε βάλει στο ‘’μάτι’’ την παρέα μας και μας έστηνε καρτέρι! Μια φορά εξερχόμενοι από το κέντρο ‘’ΡΕΜΒΗ’’ , οδήγησε , όλη την παρέα, για εξακρίβωση στοιχείων!

Μια 2η φορά , μας έβγαλε…πιστόλι! Θυμάμαι τον φίλο Παναγιώτη Γραμμένο να του λέει: «Κυρ’ αστυνόμε , θέατρο παίζουμε??»………

Επίσης θυμάμαι, τότε που ο Κουλουμπής είχε τον κινηματογράφο , στη λανάρα του, στον ανοιχτό τότε λάκκο, , είχε βάλει, σε μια ακακία πλησίον της αίθουσας, ένα μεγάφωνο (κόρνα!) που έπαιζε συνέχεια τα ίδια τραγούδια, που τραγουδούσε ένας βάρδος της παραδοσιακής μας μουσικής, ο Τάκης Σαμαράς, από την Μ. Παναγία. Θυμάμαι τα τραγούδια αυτά ήταν: ‘’Πως να μην κλαις’’, ‘’δεν με μέλλει’’, ‘’σαν τα χαρούμενα πουλιά’’, ΄΄πάντα θα συλλογάμαι εσένα’’, ‘’Τα όμορφα Μουδανιά’’!!

Τα είχα μάθει απ’ έξω και τα έπαιζα στην κιθάρα μου!. Και πάντα τα τραγουδούσαμε με την παρέα που φαίνεται στη φωτογραφία στο πλατάνι!

Βέβαια εκτός από εμάς, υπήρχαν κι πολλές άλλες παρέες που βγαίναν για καντάδα! Όμως, όλες οι “εποχές” περνάνε ανεπιστρεπτί! Η εποχή των ρομαντικών τραγουδιών, έχει περάσει ανεπιστρεπτί αφού πιστεύω πως ο ίδιος ο ρομαντισμός έχει περάσει ανεπιστρεπτί!!! Δεν ξέρω αν σήμερα, στην Αρναία συνεχίζονται ακόμα οι καντάδες σε στενά δρομάκια! Μακάρι , αλλά μάλλον δεν θα γίνονται, αφού, ίσως, όποιοι το τολμήσουν θα πάνε “μέσα” για διατάραξη της κοινής ησυχίας, ενώ τότε ο κόσμος τις δεχόταν ασμένως!!

Το συμπέρασμα μου είναι πως θα πρέπει να σεβόμαστε την παράδοση, αλλά και να προχωράμε μπροστά προβάλλοντας το ρομαντισμό έστω και με ένα διαφορετικό αέρα πιο μοντέρνο…!!

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Σ’ όλες τις σχολικές εκδηλώσεις (εκδρομές κυρίως στην Αγία Παρασκευή και στο Μέγα Πγαδ’, καρναβάλι, γενέθλια και ονομαστικές εορτές συμμαθητών) η κιθάρα δεν έλειπε! Το ίδιο έκανα (πριν covid-19!)  και κάνω στα 48 χρόνια που ζω στην Ερμούπολη!

Μότο μου: Η ΚΑΛΉ ΔΙΆΘΕΣΗ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΎΤΕΡΟ ΦΑΡΜΑΚΟ!

Μ π ο ρ μ π ο λ όϊ

Θυμάμαι, δεκαετία του 1950, τότε περίπου 5 ετών, φτώχεια φαρμακερή, γύρω στο Νοέμβρη με Δεκέμβρη, όταν δεν είχε μεροκάματο ο πατέρας μου, μου έλεγε : «Ντύσου καλά ! Θα πάμε για ‘’μ π ο ρ μ π ο λ όϊ’’ σε καρυδιές»!Όσο κι αν έψαξα στο Google δεν μπόρεσα να βρω κάτι για την προέλευση της λέξης ‘’μ π ο ρ μ π ο λ όϊ’’!Προσπάθησα και με λέξεις ‘’Μπαρμπολόϊ, καρπολόϊ αλλά τίποτα! Βρήκα μια πλησιέστερη λέξη την: «χαμολόϊ» = Το μάζεμα των ελιών που έπεσαν πρώιμα στη γη! Όμως δεν θεωρώ πως έχει κάποια σχέση! Τέλος πάντων η ανάμνηση μου έχει ως εξής:Ο πατέρας μου, μου είχε πει πως υπήρχε ένα άγραφος νόμος, μάλλον πιστεύω πως ήταν μια θρησκευτική άποψη («ελεημοσύνης»??), που ήταν ‘θεσμός’ στην Αρναία και ίσως και σε άλλα μέρη της Ελλάδας!Η άποψη αυτή, με λίγα λόγια , όπως την είχα καταλάβει σαν παιδάκι, ήταν πως μετά το ράβδισμα της καρυδιάς από τον ιδιοκτήτη, αυτός δεν πήγαινε να μαζέψει ξανά τα υπόλοιπα καρύδια, ίσως γιατί το έθιμο υπεδείκνυε ότι αυτά (τα πεσμένα από αέρα ή αυτά που ήταν πολύ ψηλά) ανήκαν στους φτωχούς!Άρα, για μένα, «Μπορμπολόϊ» ήταν, γιατί πλέον δεν είναι, το είδος ελεημοσύνης, με το να επιτρέπουν οι ιδιοκτήτες, την ελεύθερη προσέλευση φτωχών στο κτήμα τους, για να μαζέψουν τα τελευταία καρύδια, και πιθανόν να ίσχυε το ίδιο και για άλλους καρπούς ! Αν ο ιδιοκτήτης ήταν καλός χριστιανός δεν θα έπρεπε να ράβδιζε να ρίξει και το τελευταίο καρύδι! Δηλαδή τα τελειώματα ανήκαν δικαιωματικά στους αδύναμους…!Μια τέτοια πολύ μεγάλη καρυδιά. υπήρχε εκεί κοντά στο σπίτι του φίλου μου Π. Γραμμένου και επίσης ένα κτήμα με πολλές καρυδιές, που επισκεπτόμουν αργότερα, ήταν σ’ ένα λάκκο! Ήταν το κτήμα του φίλου μου Β. Γεωργιάδη!

Ένα μήνυμα που έλαβα από το φίλο μου Στέργιο Καραστέργιο και παραθέτω αυτούσιο είναι: “Πρύτανης” στο “μπαρμπολόϊ “-στα χρόνια μας- ήταν ,ο μπάρμπα Στέργιος ο Γκατζώνης.( Ήταν πατέρας του διευθυντού του Ταχυδρομείου Κώστα Γκατζώνη ,από την Ιερισσό και εξαιρετικός τραγουδιστής των παραδοσιακών τραγουδιών της Ιερισσού). Την περίοδο της καρύδο-συλλογής και του κάστανου έρχονταν επίσκεψη στον γυιό του στην Αρναία και …..είχε αποκλειστικότητα τις περιοχές “Παναγούδα”,”Κουτλούδ” ,”Σταυρός-Ελβετία” και ” στ’Μπομπότ του λάκκου”,για καρύδια και στα “καστανό- τεμάχια στα “Ισιώματα”,για κάστανα. Είχε αφήσει εποχή στο “μπαρμπολόϊ”. Όπου πέρναγε αυτός,ήταν σίγουρο ότι δεν θα εύρισκες τίποτα. “Πέρασ’ η Γκατζιονσ’ “έλεγαν οι θειές ,όταν δεν εύρισκαν τίποτα!!!

Ο μπεχτσής (Μπιχτσής στα Αρναιώτκα!)

Ψάχνοντας στο Google βρήκα πως στην Πολίτικη Διάλεκτο σημαίνει: 

Μπεχτσής =  Νυχτοφύλακας

Εμείς πάντως στην Αρναία, μικρά παιδιά, λέγαμε «μπεχτσή», τον αγροφύλακα κ. Αδάμο Τζιτζιρίκα!

Θυμάμαι, στην περιοχή έναντι του παλαιού νεκροταφείου ήταν το κτήμα με την καλύβα του Ζαμπόκα, που μεταξύ των άλλων είχε και μια τεράστια κερασιά που έκανε πολύ μεγάλα κίτρινο-κόκκινα πετροκέρασα!

Σαν παιδιά, τότε, κάπου – κάπου  πηγαίναμε και «κλέβαμε» , βέβαια ίσα – ίσα να φάμε, μια χούφτα κεράσια!

Αλλά σαν κι εμένα με την παρέα μου ήταν πολλοί και ο Ζαμπόκας φαίνεται ειδοποίησε τον μπεχτσή, που παραφύλαξε και μας έπιασε …. εμένα με τον αείμνηστο φίλο Τσακαρίκο, ενώ είμαστε ανεβασμένοι στην κερασιά και τρώγαμε!

Μου έκανε εντύπωση, ο μειλίχιος τρόπος που μας μίλησε και τελικά είπε ότι δεν θα το πει ούτε στον Ζαμπόκα ούτε στους γονείς μας, αρκεί να υποσχεθούμε ότι δεν θα ξαναπάμε! Υποσχεθήκαμε και μας πίστεψε!

Ο πειρασμός ήταν μεγάλος, όπως και η φτώχεια και δεν είμαι σίγουρος αν κρατήσαμε την υπόσχεση μας!

Τέτοια κεράσια όμως, με τέτοια γεύση δεν έχω, έκτοτε, ξαναφάει!

Υ.Γ

Μια διαφορετική συμπεριφορά του Μεχτσή :

Σε μια ανάρτηση με τίτλο «ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΜΑΣ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΝΑΙΑ» του Αστέριου Καραστέργιου (Πρώην δήμαρχου Αρναίας) αναγράφεται:

«Αγροφυλάκων συνέχεια….

Μετά από τις πολύ θετικές κριτικές που δέχτηκα για το ´Καζανούδ´και τα πολλά προσωπικά μηνύματα και τα τηλέφωνα που έγιναν από γνωστούς και φίλους ,μαζί με τις παραινέσεις τους ,να δοθεί συνέχεια…..,το τολμώ!!!

Μπάρμπα Αδάμος Τζιτζιρίκας :

«Μιά ´τσακαλο παρέα ´πέντε- έξη παιδιών πήγαμε για ´κεράσια ´, στού ΜΠΟΜΠΟΤ´τσκιρασιές, κάτω από το Δημοτικό σχολείο. Φάγαμε,γεμίσαμε τον ´κόρφο ´μας και πήραμε το δρόμο της επιστροφής.

Είχε αρχίσει να σουρουπώνει . Ακούσαμε ομιλίες ,άλλης Τσάκαλο-παρέας που ερχόταν ´στις ίδιες κερασιές ,για τρύγο !!!´.Αυτοί ήταν μεγαλύτεροι από μάς και είχαν αρχηγό τον Θεοχάρη Καραδημήτρα (τσ´Λιμονιάς).Ανέβηκαν στις κερασιές, όμως επειδή δεν έβλεπαν καλά τα κεράσια,αποφάσισαν να πάρουν ….τις κερασιές ….´στου σπίτ !!!´ . Σε ελάχιστη ώρα ,έσπασαν(ξισκλίδσαν),σχεδόν όλα τα κλωνάρια από την μεγάλη κερασιά και επί του εδάφους πλέον , έφτιαχναν με ασφάλεια και …αφέλεια ,….δεμάτια …για …´ του σπίτ´!!!

Είχαν όμως γνώση οι φύλακες!!!

Η διαπεραστική σφυρίχτρα του αγροφύλακα και οι φωνές όλων μας,…. ´η μπιχτσίς -η μπιχτσίς ´,σκόρπισαν …τον πανικό!!!

Όλοι διέφυγαν ασφαλείς,εκτός τον αρχηγό!!!!

Σκόνταψε (πιρδικλώθκι), από τα κλαδιά ….έπεσε κατά γης και βρέθηκε ….στην ….αγκαλιά του μπάρμπα Αδάμου. Το τι έγινε …. και το ξύλο που έπεσε …δεν το είδαμε ,γιατί τρέχαμε αλαφιασμένοι στα τυφλά !!! Όμως οι κραυγές πόνου του ´Θουχαράκου ´ακούγονταν μέχρι τον Άγιο Στέφανο.!!!

Η συνέχεια ….τώρα στην κεντρική πλατεία της Αρναίας:

Ήταν Κυριακή η μέρα εκείνη,θυμάμαι.Το ´νυφοπάζαρο ´η ´η βόλτα ´όπως την λέγαμε ,ξεκινούσε από την ´ΕΛΒΕΤΙΑ ´ μέχρι τον ΑΓΙΟ ΚΟΣΜΑ . Οικογένειες ,παιδιά ,μα κυρίως νέοι και νέες ,ανεβοκατέβαιναν τον κεντρικό δρόμο! Τα μαγαζιά της πλατείας ,γεμάτα από κόσμο και οι ψησταριές του Παπαγιάννη ,του Ψυχούλα ,του Ζαμπούνη και του Κοτσάνη σπάνε ….μύτες!!!

Εμείς πλέον ,ασφαλείς και χαμένοι μέσα στο πλήθος φτάσαμε στην κεντρική πλατεία.

Σε λίγο ….φωνές ,επιφωνήματα και …. ο αγροφύλακας ….με ….μιά ….κερασιά …,έρχονται στην πλατεία και αυτοί!!!

Η κερασιά ….,είναι ο Θοχαράκος . !!!!Ο μπάρμπα Αδάμος στερέωσε με σχοινί ,κλαδιά κερασιάς γεμάτα από κεράσια ,πάνω στο κορμί του δράστη και με τα χέρια δεμένα πίσω στην πλάτη , τον πήγε πρώτα στον Γαλακτοζαχαροπλαστειο του Μπομπότη ( ιδιοκτήτη της κερασιάς)και μετά τον έφερε και τον έδεσε σε μιά ακακία μπροστά στου ´Κοτσάνη ´.Ο ίδιος δε,παρήγγειλε σουβλάκια κάθησε και έπινε μπύρα ,σε διπλανό τραπέζι!!!

Η εικόνα και η δημόσια αυτή διαπόμπευση ….κράτησε μέχρι ….που ήρθε ο πατέρας του δράστη … ο μπάρμπα Κώτσος ….και ….έσυρε ….τον Θοχαράκο του ,μέχρι το σπίτι χτυπώντας τον ανελέητα!!! »

Σομπορο (Γιουγκοσλάβικα!) – Σόμπουρους (Αρναιώτικα!)

Η λέξη «Σόμπορο» είναι Γιουγκοσλάβικη και σύμφωνα με το λεξικό σημαίνει: 

Σύναξη γυναικών της γειτονιάς στα χωριά της βόρειας Ελλάδας. 

Η παρακάνω περιγραφή είναι μια εικόνα που εξακολουθεί να διατηρείται φρέσκια στο μυαλό μου! Στην εικόνα αυτή διατηρείται και η νοσταλγία και η γραφικότητα της!

Το σόμπορο ήταν το σημείο αναφοράς στον μικρό κόσμο των ηλικιωμένων γυναικών, και όχι μόνον!

Μετά την καθημερινή δουλειά τους, κυρίως στον αργαλειό οι νεότερες και στα πλεξίματα (μάλλινων καλτσών ή ξούμζμα /επιδιόρθωση πλεκτών καλτσών ….) το σόμπορο παρείχε τη χαλαρότητα του τέλους μιας τέτοιας, επαναλαμβανόμενης καθημερινά, κουραστικής ημέρας! 

Οι συζητήσεις, στο σόμπορο, αφορούσαν ελαφρά θέματα (ανέκδοτα, αινίγματα, πειράγματα….και  κυρίως τα στραβά των άλλων!). Δηλαδή κουτσομπολιό! Εξ’ άλλου η μετάφραση του σόμπορο από Γιουγκοσλάβικα στα ελληνικά σημαίνει κουτσομπολιό!!

Το σόμπορο, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ,συνήθως, γινόταν σε πέτρινο πεζούλι, όπως στο σπίτι μου, σε καρεκλάκια ή σκαμπουδάκια που έφερναν οι γυναίκες μαζί τους,!


Το σπίτι μου ήταν επί του δρόμου, γι’ αυτό ,πάντα μπροστά από το σπίτι, υπήρχε κίνηση και τα καλοκαίρια, μόλις σμούχριαζι (απόβραδο ) οι γυναίκες της γειτονιάς, με τα πήλινα λαϊνια ( κεραμικά δοχεία νερού που για καπάκι στο στόμιο είχαν τη ‘ψυχή’ του καλαμποκιού που την λέγαμε κουκουτζιούμ’) γεμάτα νερό, καθώς επέστρεφαν από τη μικρή πηγή στο Καλογερούδ΄, με το καθαρό, χωνευτικό νερό, που μπορεί να περίμενες ώρα να έρθει η σειρά σου να γεμίσεις το σταμνί, καθόταν στο Σόμπορο και  αντάλλασσαν σχόλια και  κουτσομπολιά, απ’ όλο το χωριό, λέγαν ανέκδοτα και κυρίως αινίγματα…. 

Από το σόμπορο στο σπίτι μου, δεν έλειπε κανένα βράδυ και ο Γιανν’ς τσ’ Θέκλας, που έκανε τις γυναίκες να ξεκαρδίζονται στα γέλια με τα ατέλειωτα, σόκεν, αινίγματα και ανέκδοτα του! Θυμάμαι πως τα αινίγματα ξεκινούσαν με το: «Κούρμακος και Κουρμακίνα». 

Έτσι το σόμπορο της εποχής εκείνης, γνώριζε στιγμές…. δόξας !!

Μακάρι να είχαμε τέτοια και τη σημερινή εποχή του άγχους!!!

Οι Εκκλησιαστικες μου δραστηριοτητες 1950 _ 1960

Μέχρι που τελείωσα και την 6η του 6ταξιου Γυμνασίου Αρναίας, ο εκκλησιασμός ήταν υποχρεωτικός και μάλιστα  συντεταγμένα με συνοδεία δασκάλου και καθηγητή αντίστοιχα!

Τις περισσότερες Κυριακές ντυνόμουν παπαδάκι!

Στις κηδείες, όταν οι συγγενείς του νεκρού ζητούσαν, από τον διευθυντή του Δημοτικού, 4 παιδιά για τα Εξαπτέρυγα και το Σταυρό (το λέγαμε “φορέθηκα”! ) στην νεκρική πομπή, ήμουν απ’ τους πρώτους που σήκωνα το χέρι να συμμετέχω! Είχα μαζέψει  μια ντουζίνα από μυξομάνδηλα (τότε δεν υπήρχαν, τουλάχιστον δεν ήξερα αν υπήρχαν χαρτομάντηλα!), που ήταν η αμοιβή μας που “φορεθήκαμε”!

Επειδή ήμουν κάπως καλλίφωνος με είχε επιλέξει ο δάσκαλος, ο Ανέστης Παπαγεωργίου (που ήταν  ψάλτης στο αριστερό αναλόγιο, στην εκκλησία του πολιούχου Αρναίας, Αγίου Στεφάνου) και μου έμαθε τον ισοκράτη! (Ισοκράτημα = ίσον + κράτημα .Στη Βυζαντινή μουσική, η συνεχής οριζόντια συνήχηση της τονικής ενός ήχου)  και μετά να κάνω σεκόντο/ 2η φωνή (σε ύμνους Δυτικής Μουσικής !).

Ο αείμνηστος ΠαπαΚάργας μαζί με τον αρχιμουσικό της Φιλαρμονικής Ι. Βρανίκα ίδρυσαν ,μια χορωδία με ύμνους της Κυριακάτικης Θείας Λειτουργίας του Ι. Χρυσοστόμου [υπάρχει και Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, αλλά μόνο για συγκεκριμένες εορτές!!). Θυμάμαι πως ψέλναμε τόσο καλά, που μας άκουσε και μας κάλεσε και ψάλλαμε, κάποιες φορές, στην εκκλησία του κοντινότερου προς την Αρναία χωριού, το Παλαιοχώρι, ο ΠαπαΣτοϊκος που ήταν εκεί εφημέριος

Μ’ άρεσαν πολύ οι ύμνοι των Χαιρετισμών και ήξερα πολλά στιχάκια που θυμάμαι μέχρι και σήμερα απ’ έξω!

Τη Μ. Παρασκευή ή χορωδία έψαλε τους ύμνους του: “Αι γενεαί αι πάσαι”  και τα Εγκώμια! Συμμετείχα και λίγο πριν το τέλος έφευγα από την χορωδία  για να συμμετέχω στη Φιλαρμονική του Δήμου, στο πένθιμο εμβατήριο με την κορνέτα !

Πόσο μετάνιωσα αργότερα, που ενώ είχα την ευκαιρία να μάθω να διαβάζω Βυζαντινή Μουσική, από τον άριστο γνώστη ΠαπαΚάργα, δεν το έκανα!

Αργότερα, όταν απεβίωσε  ο δάσκαλος Ανέστης, πήγαινα στο ίδιο αναλόγιο (χορός ψάλτη! ) με τον γυμνασιάρχη μας Γ. Λαλιώτη. Κάποια βραδιά της Μ. Εβδομάδας, είχαμε πιεί με την παρέα μου αρκετά ούζα και όταν πήγα στο αναλόγιο, μου είπε: “Στέφανε μυρίζεις ούζο! Πάρε αυτή τη τσίχλα και μετά, αν δεν μυρίζεις, να έρθεις να ψάλλεις!!! “. Και του το ‘λεγα του φίλου Α. Πιτούλα, που τα πίναμε μαζί, να μην πάω…..

Τότε είχαμε στη Μητρόπολη έναν νεαρό αρχιμανδρίτη, τον Πολύκαρπο, που με τον Παύλο Σοφό είχαν ιδρύσει, στο πρώην κτίριο των Τ. Ε. Α , ένα ίδρυμα για φτωχά παιδιά, από απομακρυσμένα χωριά (Στάγειρα, Στρατονίκη, Στρατώνι, Ιερισσό!)  τα οποία  φοιτούσαν στο 6ταξιο γυμνάσιο Αρναίας! Κάποιος με πρότεινε και δέχθηκαν να πηγαίνω και να τρώω κι εγώ εκεί , μόνο τα μεσημέρια! Είχα αναπτύξει με τα παιδιά πολύ καλή φιλία! Είχαμε και μια, υπέροχης ψυχής μαγείρισσα, την κυρά Λένη Αποστολούδα, που ακόμα και το πλιγούρι, που ήταν σχεδόν στο καθημερινό μενού , το έφτιαχνε νοστιμότατο!

Ο Πολύκαρπος θυμάμαι μας έκανε μια κάπως διαφορετική κατήχηση, στον ναό των Αγίων Αναργύρων, απ’ αυτή που ξέραμε μέχρι τότε! Θυμάμαι πως κάθε φορά, στο ξεκίνημα, έκανε πάντα την ίδια ερώτηση και μάλιστα, σχεδόν πάντα, απευθυνόταν στο συμμαθητή μου Χασάπη Μιχάλη που ήταν πολύ καλός μαθητής στη φυσικοχημεία… γι’ αυτό και σπούδασε Χημικός. …: “Ποιο ήταν το μάθημα Φυσικής αυτή τη βδομάδα?.  Παίρνοντας σαν βάση το μάθημα αυτό μας κατηχούσε για το Μεγαλείο του Κυρίου….!!!

Αν κάτι μ’ επηρέασε, απ’ όλα τα κατηχητικά μαθήματα ήταν η κατήχηση με θέμα :  “Η βοήθεια στους φτωχούς”! Ακριβώς πίσω από το Ιερόν του ναού του Αγίου Στεφάνου, υπήρχε ένα μεγάλο «επιπλωμένο» δωμάτιο ξενώνας με τζάκι! Φαίνεται πως τότε, υπήρχαν πολλοί φτωχοί , άστεγοι, που περνούσαν από Αρναία και έμεναν για καιρό στον ξενώνα…. Θυμάμαι πως, μαζί με άλλους συμμαθητές, τους πηγαίναμε ξύλα για το τζάκι και φαγητό, απ’ το σπίτι! Εδώ και πολλά χρόνια δεν υπάρχει πια αυτός ο ξενώνας! Ήταν, νομίζω, η 1η μου ουσιαστική βοήθεια που έδωσα….

Σε μια εκδρομή του σχολείου , στο άλσος της Αγίας Παρασκευής…. ……την άλλη μέρα με κάλεσε ο Πολύκαρπος και μου είπε πως στην εκδρομή είχα κιθάρα και φορούσα στο κεφάλι ένα τλουπάν’ [γυναικείο τουλουπάνι]! Το παραδέχθηκα! Μου είπε πως δεν είχα πια θέση στο ίδρυμα!! Αν και η μαγείρισσα κυρά Λένη (φίλη της μάνας μου!)  επέμενε , δεν έγινε τίποτα!

Κάθε Μ. Παρασκευή οι Καμπάνες χτυπούσαν πένθιμα όλη μέρα! Ανά παρέες βγάζαμε πρόγραμμα βάρδιας και ανεβαίναμε ανά 2-3 άτομα στο καμπαναριό, από χαράματα, βάζοντας βαμβάκι στα αυτιά μας, και χτυπούσαμε πένθιμα [δηλαδή χτυπούσαμε το γλωσσίδι με πολύ αργή εναλλαγή, διαδοχικά, 3 καμπάνες διαφορετικού μεγέθους!

Μέχρι που τελείωσα το γυμνάσιο , κάθε χρόνο, ήμουν ο βοηθός του ΠαπαΧριστόφορου, κουβαλώντας το δισάκι, όταν γυρίζαμε στα σπίτια, την ημέρα του Σταυρού και του Αγιασμού των υδάτων!

Μέλη του κατηχητικού, με επιστάτες  τους επιτρόπους Γιανν’ τσ’ Θέκλας και τον αδερφό του Κώτσιο, ανεβαίναμε για μέρες στις πανύψηλες φλαμουριές των Αγίων Αναργύρων και Αγίου Στεφάνου και μαζεύαμε το Φλαμούρι. Τώρα που το σκέφτομαι αντιλαμβάνομαι πόσο πολύ επικίνδυνο ήταν, καθώς τα κλαδιά της φλαμουριάς είναι πολύ εύθραυστα! Η αμοιβή ήταν μισή δρχ το καλάθι. με πατημένο όμως το Φλαμούρι!!! Θυμάμαι πως στη μέση του ναού των Αγίων Αναργύρων, σχηματιζόταν  μια τεράστια ντάνα φλαμουριού που μοσχοβολούσε, έτοιμο για πούλημα για το…λάδι της εκκλησίας!!

/ Χωρίς κατηγορία

Share the Post

About the Author

Comments

Comments are closed.